De Kwelders van Terschelling

De Kwelders van Terschelling

Kwelders zijn een belangrijk onderdeel van de Waddenzee. Rijkswaterstaat gaat vanuit de Kaderrichtlijn Water nieuwe kwelders ontwikkelen, ook in het Werelderfgoed gebied dat de Waddenzee is.

 

Wat is een kwelder

Van oudsher worden kwelders in Nederland aangelegd voor landaanwinning. Jonge kwelders hebben veel hogere natuurwaarden dan oudere kwelders, waarin de rijkdom aan planten en dieren terugloopt. Jonge, open kwelderstructuren zorgen voor een verhoging van de biodiversiteit met veel afwisseling in hoog en laag, en in drogere en nattere gebieden. Op de lagere gedeelten vinden bijvoorbeeld zeekraal en Engels slijkgras hun plek, en daar gedijen ook schelp- en schaaldieren die een bron van voedsel zijn voor wadvogels. Op de hoge, drogere delen groeien lamsoor, zeealsem en zeeaster en vinden wadvogels bescherming bij hoogwater. Op de hoogste gedeelten hebben de vogels ook broedgelegenheid.

 

Plannen voor de kwelder bij Terschelling

Voor het gebied aan de zuidkant van Terschelling hebben zeven betrokken partijen plannen gepresenteerd. De gemeente Terschelling, Rijkswaterstaat, Oerol/Sense of Place, Provincie Fryslân, Staatsbosbeheer en Wetterskip Fryslân hebben onder begeleiding van het ‘Programma naar een Rijke Waddenzee’ de krachten gebundeld. Afgelopen januari toonden zij in Midsland hoe zij bij Terschelling kwelderrestanten willen behouden en nieuwe kwelders ontwikkelen. Hierbij is de ontwikkeling van natuur en landschap uitgangspunt: de rust voor de vogels en omwonenden wordt bewaard en een nieuw landschap wordt toegevoegd dat voor plant, dier en mens interessant is. Uiteraard worden de plannen zo uitgevoerd dat de functie van de waterkering behouden blijft.

 

kwelder plan terschelling 2016

 

Piet Mondriaan als inspirator

De vormgeving voor deze te bouwen open kwelderstructuren is geïnspireerd op het schilderij ‘Pier en Oceaan’ van Piet Mondriaan. Landschapsarchitect Bruno Doedens maakte het ontwerp voor de nieuwe kwelderstructuur samen met Joop Mulder, creatief directeur en oprichter van Oerol. Het ontwerp bestaat uit een open patroon van haaks op elkaar staande dammen of palenrijen, wat ervoor zorgt dat slib bezinkt en begroeid raakt, terwijl de dynamiek van eb en vloed toch nog overal aanwezig blijft. De variatie die zo ontstaat, zorgt voor een rijke natuur. Joop Mulder kwam met het idee dat ten grondslag ligt aan dit ontwerp: culturele landschapsontwikkeling, oftewel hoe mensen een verborgen landschap en de waarde daarvan opnieuw leren ontdekken door de toevoeging van een culturele laag. Vanaf de dijk is dat nieuwe landschap goed te beleven zonder de rust voor de vogels en omwonenden te verstoren.

 

Uitvoering van de plannen

Nu de plannen er liggen, willen de zeven betrokken partijen haast maken met de uitvoering ervan. De bewoners van Terschelling zullen hier nauw bij betrokken worden, zoals ook al het geval was vanaf het maken van de eerste schetsontwerpen. Het streven is dat in 2017 gestart wordt met het werk, zodat de resultaten getoond kunnen worden in 2018 wanneer Leeuwarden Culturele Hoofdstad is. Want met de extra culturele laag past de kwelderontwikkeling heel goed bij het programma van Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018.